Ông trở năng động về.

Chiếc Dumont Durville ấy sẽ đưa Cụ Hồ (và ông) từ Pháp trở về cái nước An-nam có tên mới: Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa. Thế là hết cho thực dân Pháp. Và mấy tấn sách khoa học còn lại, ông đóng gòm gửi ngay trên chiếc chiến hạm Dumont Durville của hải quân Pháp. Việt Nam phải có cách đánh của Việt Nam. Chính phủ Pháp đã mua anh tài của ông với cái giá 10.

500 Franc) lúc bấy giờ tương đương với 22 lạng vàng. Ông là kỹ sư trong ngành chế tạo phi cơ của nước Đức. Chỉ trong nháy mắt, ông quyết định ngay việc trở về với một lời thưa “Dạ!”. Ông giảng sách cho môn đệ học. Nhưng vào thời bấy giờ, theo kế hoạch chiến lược của nhiều tướng tài nước Pháp, việc đánh chiếm Việt Nam cũng chỉ cần một đến hai năm.

Nên chi, chắc có quan chức Pháp nghĩ rằng: khối sách khoa học đó có đưa về Hà Nội, thì chẳng mấy chốc cũng sẽ chuyển vào cái thư viện mà Pháp lập lại ở Đông Dương thôi. Đằng nào cũng chỉ mất một công vận chuyển. Nước Pháp giang tay rước ông về Paris, vào ngành hàng không của Pháp.

Và ông đã trở nên một con đại bàng của thế giới công nghệ thời Thế chiến thứ Hai. Ngồi trong cái phòng thí nghiệm đương đại của Paris, đáy lòng ông vẫn còn xanh cây lúa dưới chân bùn, và dập dìu những Lý con sáo, Lý quạ kêu… Được đánh giá như một ông hoàng của khoa học kỹ thuật mũi nhọn, nước Pháp khôn khéo nào có bao giờ dám động nhẹ đến cái cỗi nguồn “An-nam” dân thuộc địa của ông đâu.

Ông là người say đắm khoa học. Ông rời nước ra đi năm xưa chí tại trời cao khoa học. Và ông xếp vali, chào Paris, đô thị nhiều ánh sáng cùng những nẻo khuất tối. Ông có lẽ là người trí thức Việt Nam độc nhất mà khi còn sống, đã được Cụ Hồ viết bài báo khen đến cái chí, cái tâm cùng với sự nghiệp anh hùng.

Cuối những năm 20, ông đã nghiên cứu những sản phẩm bứt mạnh khỏi sức hút của địa cầu. Si mê đến thế thì có thể quên hết thảy sự đời. Những chiếc tàu bay cường kích Messerschmitt từng gầm thét trên khắp các bầu trời châu Âu.

Những lô cốt của phòng tuyến thực dân nổ tung. Nhưng ông là ông. Thế là Bazooka, SKZ… Trần Đại Nghĩa ra đời.

Vào rừng, ăn cơm với măng, ông đã mộ đồ đệ đi thu nhập gang vụn, sắt vụn đi cưa bom lấy thuốc.

Nhưng Cụ Hồ đã gặp ông, ông đã gặp Cụ Hồ. Bom bay V1, V2 cũng nằm trong sự thách thức trí óc của ông. Tôi mường tượng ông đã điềm nhiên vứt cuốn sổ lương qua cửa sổ, thả nó trôi luôn theo dòng sông Seine. Lương ông lúc bấy giờ là một khoản tiền rất lớn, so với mức sống của sờ soạng mọi người dân nhân Pháp. Chú về cùng tôi giúp dân, giúp nước nhé! Dạ! Tiếng “dạ” của Nam bộ ấy, nhẹ nhàng, thân thiết, thận trọng.

Ai hay, vơ khối trí tuệ phương Tây in thành chữ nghĩa đó đã theo ông lên rừng Việt Bắc, chiến khu của kháng chiến Việt Nam. Chính quyền pháp, hải quan Pháp, tình báo pháp không lạ gì cái khối sách ông đóng thùng đưa xuống khoang tàu chiến ấy. Như duyên nợ ba sinh, năm 1946 Cụ Hồ sang Paris và gặp ông.

“Dạ!”, và ông thu xếp vali. Nước Đức của Hitler bại trận. 000 USD/tháng (5. Một vali đầy ứ sách. Việt Nam cần có vũ khí hợp hoàn cảnh Việt Nam.